Architect Herman Hertzberger gaf eind januari een speciale jubileumlezing over de Grote Zaal in het huidige TivoliVredenburg, 40 jaar na de opening i

Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug

Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug

Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug

Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug

Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug
Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug
  • 2019-02-11 09:25:05 12 maanden geleden
  • keer bekeken 3,361
37
gedeelde

Architect Herman Hertzberger gaf eind januari een speciale jubileumlezing over de Grote Zaal in het huidige TivoliVredenburg, 40 jaar na de opening in het centrum van Utrecht. De lezing werd vastgelegd door Parmando, een tv-zender over cultuur, en is hieronder te zien.

Veertig jaar geleden opende Muziekcentrum Vredenburg haar deuren in het centrum van Utrecht. De Grote Zaal in het gebouw – geroemd om de akoestiek – bleef behouden en er kwam een muziekpaleis bovenop. Architect Herman Hertzberger ontwierp in de jaren zeventig het Muziekcentrum en was dertig jaar later ook verantwoordelijk voor het overkoepelende ontwerp van het nieuwe TivoliVredenburg. DUIC zocht hem op en vond hem nog altijd bevlogen tussen zijn medewerkers. Een interview met een van de grootste Nederlandse architecten over revanche, lef en trots.

Wat denk je van dit verhaal?
Kijk de lezing van architect Hertzberger over TivoliVredenburg nog eens terug

Verdwenen musea: het Leesmuseum aan het Domplein

Een ‘museum’ is letterlijk een tempel gewijd aan de Muzen, de Griekse godinnen van kunst en wetenschap. De term werd vanaf de renaissance gebruikt voor plekken waar kunstwerken en andere verzamelstukken bewaard en getoond werden. Wat men zich precies bij een museum voorstelde veranderde in der loop der tijd. In de 19e eeuw noemde men een bibliotheek waar je niet kon lenen, maar wel lezen, een Leesmuseum.

Van 1822 tot 1830 had Utrecht al een leesmuseum, maar dat ging aan interne twisten ten onder. In 1838 werd het nieuwe Wetenschappelijk Leesmuseum geopend aan het Munsterkerkhof, zoals het Domplein toen nog heette. Het gepleisterde gebouw stond op de plek van het oude kapittelhuis tegen de buitenkant van de pandhof (kruisgang), waarvoor het ook als toegang diende. Floris van Embden, zoon van de toenmalige stadsarchitect, had verschillende ontwerpen gemaakt in de (neo)stijlen van renaissance, gotiek en classicisme. Het laatste, meest sobere ontwerp was uitgevoerd. Het zou in 1836 door de stad Utrecht als Academiegebouw aangeboden worden aan de 200-jarige Universiteit, maar de zalen bleken ongeschikt voor het geven van colleges. De gemeente besloot toen het pand aan het Leesmuseum ter beschikking te stellen ‘om de beoefening van Letterkunde, Kunsten en Wetenschappen te bevorderen’. Burgemeester Van Asch van Wijck was zelf een van de oprichters.

Ballotage

Doelgroep was de ontwikkelde elite. In tegenstelling tot de latere openbare leeszalen was het niet de bedoeling om het volk te verheffen. Het lidmaatschap kostte maar liefst 12 gulden per jaar, ongeveer een maandloon van een arbeider. Leden werden geballoteerd op opleiding en functie, waarbij hoogleraren, predikanten en dergelijke automatisch werden toegelaten. De leden — enkele honderden heren — konden er vooral kranten, tijdschriften en andere periodieken lezen. Er was ook een handbibliotheek met naslagwerken zoals atlassen en woordenboeken. Het Leesmuseum had een ‘belangengemeenschap’ met de Universiteitsbibliotheek, waarbij nieuwe nummers van tijdschriften waarop de UB geabonneerd was eerst in het Leesmuseum ter inzage lagen. Omgekeerd werden alle periodieken van het museum na een jaar aan de UB geschonken. Er was hoe dan ook een nauwe band met de universiteit, want het ‘Prospectus nopens de oprigting van een Leesmuseum, zoo tot het bijwonen van voorlezingen, als tot het lezen van tijdschriften’ kon worden aangevraagd bij de pedel (universiteitsfunctionaris), en bij hem moesten ook de ‘inteeken-biljetten’ worden ingeleverd.

Het Leesmuseum was naast leeszaal ook een letterkundig-wetenschappelijk genootschap dat voordrachten organiseerde voor de leden. De lezingen over literatuur, politiek, theologie en wetenschap werden soms ook in drukvorm uitgegeven. Zo gaf letterkundige Johannes van Vloten in 1862 een lezing met de titel Radicalisme: eene geschiedstudie. Andere thema’s waren bijvoorbeeld Don Quichot en Het evangelie en de litteratuur. Dat het Leesmuseum z’n taak breed opvatte blijkt ook uit een allegorische prent van het museumgebouw met daarvoor de godin Minerva als patrones van de wetenschap, afgebeeld met attributen van de verschillende wetenschapsgebieden zoals een globe, sterrenkijker, weegschaal en esculaap.

Academiegebouw

In 1860 lagen in de leeszaal 28 tijdschriften over godgeleerdheid, 17 over politiek en rechten, 49 over natuurkundige wetenschappen, 18 over geneeskunde en 60 tijdschriften ‘van algemeenen aard: Letterkunde, Kunst enz.’ Verder was het Leesmuseum geabonneerd op 40 dagbladen! Hoe het interieur met een beneden- en bovenzaal er uitzag is onbekend, al kunnen we kijken naar foto’s en prenten van leesmusea in andere steden, waarop statige heren aan grote tafels in stilte zitten te lezen. Een indruk van de ambiance geeft verder een foto van de werkkamer van de bibliothecaris, de zoöloog Gualtherus Vosmaer. Die was ingericht met gipsen van klassieke beelden en muren vol prenten, kortom als een museum. Deze foto werd overigens gemaakt toen het Leesmuseum al niet meer aan het Domplein zat. Het museum werd namelijk in 1891 gesloopt voor de bouw van het (nieuwe) Academiegebouw. Men verhuisde naar een tijdelijke ruimte in de sociëteit aan de Keistraat (het latere Polman’s Huis). Toen de gemeente de subsidie beëindigde, die als compensatie voor de verhuizing was toegekend, ontstonden er financiële problemen.

In 1896 volgde een ‘doorstart’ als de nieuwe vereniging Utrechtsch Leesmuseum in een gehuurde villa op de hoek van Mariaplaats en Rijnkade, waar tegenwoordig het SHV-kantoor staat. Daar is de foto genomen van de werkkamer van Vosmaer, die er zelf ook woonde. Dit Leesmuseum telde vijf leeszalen en een spreekkamer. Nieuw was hier een boekencollectie ‘bellettrie’. In de volgende decennia verhuisde het museum nog naar de Biltstraat, Kromme Nieuwegracht en Kruisstraat. In 1930 werd het Leesmuseum opgeheven. Redenen waren geldgebrek en de opkomst van de openbare leeszaal, die sinds 1912 aan de Voetiusstraat zat — een directe voorganger van de huidige Bibliotheek Utrecht. De collectie drukwerken van het Leesmuseum bleef bewaard bij de Universiteitsbibliotheek.

Arjan den Boer

Arjan den Boer is publicist over geschiedenis, design, monumenten en architectuur. Op DUIC.nl schrijft hij over vergeten gebouwen en in de DUIC Krant over verdwenen musea in Utrecht.

Profiel

Een heerlijke feel-goodfilm over racisme

Viggo Mortensen is een van de sterren in Oscar-kandidaat Green Book. ‘Je komt de bioscoop uit en je voelt je anders, positiever en hoopvol.’

Films over racisme kennen we. Maar een diepgaande, historisch accurate, lekkere feel-good movie over dit beladen thema? Dat is Green Book: drievoudig Golden Globe-winnaar en genomineerd voor vijf Oscars, waaronder beste film en de hoofdprijzen voor de twee acteurs, Viggo Mortensen en Mahershala Ali.

Zo zeldzaam als het is: de film is een lieveling van Hollywood én van bioscoopgangers. Het budget van 23 miljoen dollar is al bijna drie keer terugverdiend, nog voordat de film buiten de Verenigde Staten is vertoond.

‘Huidskleur maakt niets uit’

Hoe is dat gelukt, ook nog eens onder toezicht van regisseur en scenarioschrijver Peter Farrelly, bekend van flauwe comedy’s als Hall Pass (2011)? Zelf vader van een volwassen zoon beantwoordt hoofdrolspeler Viggo Mortensen (60) die vraag met een anekdote over peuters.

‘Kinderen van twee, drie jaar oud spelen samen. Huidskleur maakt niks uit,’ zegt de half-Deense Mortensen tijdens een persontmoeting in Los Angeles. ‘En dan leren ze dat er een verschil is, dat het problematisch is. Maar hopelijk komt er een moment dat ze opnieuw leren dat het niks uitmaakt. Dat het oppervlakkig is en dat we allemaal mens zijn.’

Inside Hollywood Diederik van Hoogstraten (1969) is lid van de Hollywood Foreign Press Association in Hollywood en stemt voor de Golden Globes. Hij bespreekt op deze plek elke week nieuwe films en series.

Nu komt hij op Green Book: ‘Verhalen als dit kunnen laten zien dat het “opnieuw leren” echt mogelijk is.’

Klagen over een ‘clichématig’ verhaal

In de film komen de zwarte topmuzikant Don Shirley (een schitterende rol van Ali, van Moonlight) en de blanke uitsmijter Tony Vallelonga, beter bekend als Tony Lip (Mortensen), elkaar tegen als Shirley een chauffeur annex bewaker zoekt. Het zijn de jaren zestig. In New York, waar beiden wonen, heeft Shirley nergens last van. Maar voor een tournee naar het dan nog gesegregeerde en diep-racistische zuiden heeft hij hulp nodig. Zo besluit het wonderlijke duo om een maandenlange, spannende, soms hilarische road trip te ondernemen, een reis die de film tot in alle finesses in beeld brengt. De muziek in de film van componist Kris Bowers is bovendien aanstekelijk jazzy: alsof we erbij zijn tijdens de – vaak beladen – concerten.

De film brengt in beeld dat verzoening mogelijk is. Tussen blank en zwart, maar ook tussen mannen uit extreem verschillende klassen. Sommig critici in de Verenigde Staten klagen over een ‘clichématig’ verhaal. Te weinig interraciaal conflict, te veel ‘feel good’. Het sterkste tegenargument is natuurlijk dat dit een waargebeurd verhaal is – en ook nog een opbeurend verhaal.

Links – vooral in Hollywood en Washington

–  is vol van ‘identiteitspolitiek’

Maar de diepere reden dat recensenten met ergernis reageren, ‘houdt verband met een hedendaags fenomeen in de Amerikaanse cultuur en politiek. Links

– vooral in Hollywood en Washington – is vol van ‘identiteitspolitiek’ en intersectionality: de theorie dat groepsidentiteit boven individuele waarde gaat. En dat iemands rechten kunnen worden afgeleid van de mate waarin de groep slachtoffer was: de zwarte vrouw heeft per definitie meer recht van spreken dan de Zuid-Amerikaanse man, los van hun persoonlijke ervaringen en opvattingen.

Dit verhaal trekt zich niets aan van die nonsens. Het is een sterk verhaal over individuen die de slachtofferrol juist afwijzen. De oer-Amerikaanse can-do-houding van deze mannen is inspirerend. Zij vertrouwen op hun eigen instincten, en op elkaar. Zo slagen ze erin om zich te bevrijden van hun vaak benauwende groepsidentiteiten. In progressieve kringen is die zelfredzaamheid niet langer salonfähig.

De filmmakers zijn van alle kanten aangevallen. Zodra Green Book de Golden Globe won voor beste comedy, doken er negatieve artikelen op over Farrelly en Nick Vallelonga, de zoon van Tony Lip en tevens mede-scenarist. Ook de familie van de in 2103 overleden Shirley had plotseling moeite met de film. In Hollywood is bekend dat marketing – en publiciteitsteams van concurrerende filmstudio’s dat slechte nieuws verspreiden, om zo het succes van de film te ondermijnen. Tot nu toe zonder resultaat: de film is een genot voor de kijker en wint alle prijzen van de diverse groepen in de filmbranche.

Positief en hoopvol

Green Book  ‘wil niemand opleggen hoe je je moet voelen of denken’, zegt Mortensen. ‘Het is niet bedoeld voor een bepaalde groep. We willen niet voor eigen parochie preken.’ Zonder het met zo veel woorden te zeggen, gaat hij – een progressief die de socialist Bernie Sanders heeft ondersteund – dwars tegen het modern-linkse identiteitsdenken in.

‘Het is een geweldig verhaal over twee mensen die echt hebben bestaan. Je komt de bioscoop uit en je voelt je anders, positiever en hoopvoller over het verschil dat we als individuen kunnen maken. Je ziet dat niet zo vaak meer. Alleen al daarom is dit een waardevolle film.’

Green Book is nu te zien in de bioscoop

 

post your content
ADVERTISING

Easy Branches Met Global Network kunt u uw post in ons netwerk delen op elk continent of elk land in de wereld

Jouw bericht
boatshowchina.com expolifestyle.com
immediate for delivery new exclusive hypercars, megacars and supersportcars so as luxury classic sports cars for sale and purchasing
Agency Sign-up Fill in the form and our consultants will contact you as soon as possible in order to give you all the information you need to sale, rent Your real estate, property
The Thailand Yacht Show returns to the award-winning Royal Phuket Marina for its fifth edition in January 2020
 Officiële website van de Europese Unie
Naar de homepage van de nederlandse regering en Rijksoverheid
Sea Yachting Magazine  Discover the Exclusive World of Yacht, Luxury Yachts with Matchless Design, Comforts and Style
42 Grondwet), terwijl de Staten-Generaal (het parlement) bestaat uit de ... Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden geeft regels omtrent het ... Hoewel artikel 81 van de Grondwet bepaalt dat wetten worden vastgesteld door de regering
immediate for delivery new exclusive sports cars and luxury sports car for sale and purchase
 Evenementen feesten organisatie
Guest post posting
Prachtig Bijbels kinder behang, geïnspireerd door de mooiste verhalen.
auto handel en sloperij Karel Presher Breda inkoop verkoop auto's
van hoof zonweringen en rolluiken
Onze Bio Slager - Dé biologische horeca slagerij in Breda
Welkom bij Rommelse Transport National vervoer - International vervoer - Stukgoederen vervoer - container vervoer - ADR - LZV - Paardenwagen verhuur - Chauffeur vacatures