Utrecht telt meer dan vijftig verdwenen musea. Ze zijn opgeheven, verhuisd of gefuseerd. Dat laatste geldt bijvoorbeeld voor de voorgangers van het C

Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis

Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis

Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis

Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis

Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis
Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis
  • 2019-02-01 10:25:06 10 maanden geleden
  • keer bekeken 4,571
0
gedeelde

Utrecht telt meer dan vijftig verdwenen musea. Ze zijn opgeheven, verhuisd of gefuseerd. Dat laatste geldt bijvoorbeeld voor de voorgangers van het Centraal Museum, terwijl het Aboriginal Art Museum een recent voorbeeld is van een sluiting. Verschillende nog elders bestaande musea zijn ooit in Utrecht begonnen. Dit jaar schrijft Arjan den Boer op deze plek over bekende en onbekende verdwenen musea.

Momenteel wordt het Utrechtse stadhuis gerenoveerd. Dit gebouw dateert uit 1830, althans het deel met de natuurstenen voorgevel die op een Griekse tempel lijkt. Stadsarchitect Johannes van Embden bouwde het op de plek van enkele oudere panden die daarvoor als stadhuis dienden. In 1838 opende het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis. Het was het eerste stadsmuseum van Nederland, nog vóór bijvoorbeeld Dordrecht (1842) en Den Haag (1851). Toch was het niet het allereerste museum van Utrecht: in de Statenkamer aan het Janskerkhof zat sinds 1816 een zoölogisch museum, en een eeuw eerder was er al het rariteitenkabinet van Nicolas Chevalier aan de Nieuwegracht.

Van Asch van Wijck

Het Stedelijk Museum van Oudheden was te danken aan burgemeester Hubert Matthijs Adriaan Jan van Asch van Wijck (1774-1843). Hij had een grote historische belangstelling en begon de verzameling oudheden als onderdeel van het stadsarchief. Hij was dan ook alleen geïnteresseerd in kunstwerken als er een direct verband was met de stadsgeschiedenis. Tot de eerste aanwinsten uit 1830 behoorden een portret van keizer Hendrik IV en een schilderij van de Voetwassing, waarbij het vooral ging om de afgebeelde opdrachtgevers. Het verzamelen van ‘algemene’ schilderijen liet Van Asch van Wijck over aan het genootschap Kunstliefde. Dat verklaart waarom hij zo onverstandig was een schenking van verzamelaar Frans Jacob Otto Boijmans af te wijzen. Deze collectie ging uiteindelijk naar Rotterdam en zou de basis vormen voor Museum Boijmans Van Beuningen.

Na enkele jaren verzamelen begon het museum in vier kamers op de hoek van de Stadhuisbrug en Oudkerkhof, op de tweede verdieping waar ook de archiefkamers waren. Volgens de Utrechtsche Courant waren bij de opening ‘allen verwonderd over den rijkdom van voorwerpen die men hier aantrof, en prijzende, als uit eenen mond, de belangeloze zorgen des Burgemeesters’. Er waren 120 objecten tentoongesteld, verdeeld over drie groepen: beeldhouwwerken (meest bouwfragmenten), schilderijen en tekeningen. Tot die laatste behoorden de kerkinterieurs van Saenredam en Saftlevens tekeningen van de ingestorte Domkerk. Het museum was weinig open: alleen enkele uren op woensdagmiddag. De toegangsprijs bedroeg 10 cent, maar bezoekers waren verplicht voor 25 cent de (summiere) catalogus aan te schaffen. Dit laatste gold echter niet voor vrouwen — het was immers zeer ongebruikelijk dat zij zelfstandig een museum bezochten. Kinderen tot 14 jaar waren helemaal niet welkom! De enkele honderden bezoekers per jaar waren vooral welgestelden, bestuurders, wetenschappers en buitenlanders.

Samuel Muller

Na het overlijden van Van Asch van Wijk werd het museum nog uitgebreid met een muntencollectie en een kamer met Romeinse archeologische vondsten van het Provinciaal Oudheidkundig Genootschap. Na verloop van tijd verwaterde de aandacht voor het museum echter. De aangestelde archiefambtenaar deed het museumwerk er maar zijdelings bij. Aanwinsten werden gebrekkig geregistreerd en opgeslagen, soms zelfs op de binnenplaats.

In 1874 keerde het tij met de komst van de jonge maar voortvarende archivaris Samuel Muller (1848-1922). Zijn belang voor zowel archief als museum kan moeilijk overschat worden. Hij breidde de collecties uit, bracht de inventaris en catalogus op orde en moderniseerde de werkwijze. Gevolg was wel dat de krappe behuizing een steeds groter knelpunt werd. Het aantal tentoongestelde voorwerpen verveelvoudigde, maar voor bezoekers was nauwelijks meer ruimte. Muller sprak zelf van een ‘pakhuis’.

In 1891 verhuisde het museum daarom naar een ruimer onderkomen met allure: voormalig buitenhuis Het Hoogeland langs de Biltstraat. De straatnaam Museumlaan herinnert hier tegenwoordig nog aan. Muller richtte het nieuwe museum in met stijlkamers van verschillende periodes, destijds zeer vernieuwend. Zo slaagde hij erin ‘het museum te herscheppen van eene halfvergane curiositeit in een waarlijk populaire gelegenheid’. De oude museumzalen waren voor vertrek nog vastgelegd door de tekenaar Anthony Grolman.

In 1921 zou het stedelijk museum samengevoegd worden met andere collecties, zoals die van Kunstliefde en het Aartsbisschoppelijk Museum. Zo ontstond het Centraal Museum in het voormalige Agnietenklooster, een idee van Muller. Bijna alle objecten van het Stedelijk Museum van Oudheden zijn nog steeds in bezit van het Centraal Museum, al is de tekeningencollectie bij Het Utrechts Archief terechtgekomen.

Arjan den Boer

Arjan den Boer is publicist over geschiedenis, design, monumenten en architectuur. Op DUIC.nl schrijft hij over vergeten gebouwen en in de DUIC Krant over verdwenen musea in Utrecht.

Profiel

Wat denk je van dit verhaal?
Verdwenen musea: het Stedelijk Museum van Oudheden in het stadhuis

Foto-expositie van vluchteling over vluchtelingen in de Voorkamer

Mirwais Sahak maakte een foto-expositie over vluchtelingen. Zelf vluchtte hij 3 jaar geleden van Kabul naar Utrecht. Zijn droom is op fotograaf te worden en deze expositie is de eerste stap.

De 26-jarige Sahak portretteerde in Nederland 14 vluchtelingen en vroeg hen waarom ze hun land van herkomst hebben verlaten. Door zijn eigen ervaringen in het AZC en zijn vele contacten met vluchtelingen in Nederland heeft hij zijn eigen kijk gevormd op de asielprocedure. Hierover vertelt hij tijdens de opening op vrijdag 8 februari.

Geïnteresseerden zijn welkom op vrijdag 8 februari tussen 16.00 en 19.00 uur om te komen luisteren naar Mirwais en naar de Afghaanse muziek en te komen kijken naar de portretten. Ook op maandag van 19.00 tot 21.00 uur, dinsdag 19.30 uur tot 21.30 uur en woensdag van 19.00 tot 21.30 uur kan de expositie worden bekeken.

De Voorkamer is een ontmoetingsplek voor buurtbewoners, AZC bewoners en statushouders in Lombok. Entree is gratis, maar een vrijwillige bijdrage is mogelijk.

Laura Mvula komt naar Transition Festival 2019 in TivoliVredenburg

De line-up van het Transition Festival in TivoliVredenburg is compleet. Op 6 april staat als headliner Laura Mvula op het podium in Utrecht. Het jazzfestival wordt voor de 4e keer gehouden en is een samenwerking tussen TivoliVredenburg en North Sea Jazz.

De Britse zangeres Laura Mvula combineert soul, pop, gospel en jazz. Het programma wordt compleet gemaakt met Arp Frique & Family feat. Ronald Snijders, Tawiah en MDCIII.

“Op Transition delen de inspirators uit het genre het podium met de moderne grensverlegger. Daarmee focust het festival op zowel de boegbeelden die nieuwe bewegingen in gang hebben gezet, als de nieuwe generatie die hier weer hun eigen draai aan geeft”, schrijft de organisatie. “Maar vaker nog staan de op het podium mét de nieuwe generatie(s).”

In totaal staan zo’n 30 formaties met meer dan 100 musici op de podia. Het festival is op zaterdag 6 april 2019 in alle zalen van TivoliVredenburg. De entree is €56,00,-.

post your content
ADVERTISING

Easy Branches Met Global Network kunt u uw post in ons netwerk delen op elk continent of elk land in de wereld

Jouw bericht
boatshowchina.com expolifestyle.com
Agency Sign-up Fill in the form and our consultants will contact you as soon as possible in order to give you all the information you need to sale, rent Your real estate, propertyThe Thailand Yacht Show returns to the award-winning Royal Phuket Marina for its fifth edition in January 2020 Officiële website van de Europese UnieNaar de homepage van de nederlandse regering en RijksoverheidSea Yachting Magazine  Discover the Exclusive World of Yacht, Luxury Yachts with Matchless Design, Comforts and Style42 Grondwet), terwijl de Staten-Generaal (het parlement) bestaat uit de ... Het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden geeft regels omtrent het ... Hoewel artikel 81 van de Grondwet bepaalt dat wetten worden vastgesteld door de regeringimmediate for delivery new exclusive sports cars and luxury sports car for sale and purchase Evenementen feesten organisatieGuest post postingPrachtig Bijbels kinder behang, geïnspireerd door de mooiste verhalen.auto handel en sloperij Karel Presher Breda inkoop verkoop auto'svan hoof zonweringen en rolluikenOnze Bio Slager - Dé biologische horeca slagerij in BredaWelkom bij Rommelse Transport National vervoer - International vervoer - Stukgoederen vervoer - container vervoer - ADR - LZV - Paardenwagen verhuur - Chauffeur vacatures