‘Waarom vakbonden er nog steeds toe doen’ - America News

‘Waarom vakbonden er nog steeds toe doen’

credit: ad.nl
  • 23 dag geleden
  • 3 views

In een veranderende arbeidsmarkt lijken vakbonden steeds minder relevant te worden. In april weigerde supermarkt Jumbo nog te onderhandelen over de cao voor hun logistiek medewerkers. Als een grote vakbond als FNV na onderhandelingen besluit een nieuwe overeenkomst niet te ondertekenen, treedt de nieuwe cao toch in werking.

Successen

Aantal vakbondsleden daalt
Eind maart 2017 waren er volgens het CBS 1,7 miljoen mensen aangesloten bij een vakbond, 15.000 minder dan in 2016. Het ledenaantal daalt al sinds 2011, maar laatste jaren gaat de afname wel minder snel. In 2016 nam het ledental af met 17.000. In 2015 was dat nog met 28.000. Ondanks de afname zijn er wel meer vrouwelijke vakbondsleden. Eind maart waren er ruim 650.000 vrouwelijke vakbondsleden, 8.000 meer dan vorig jaar. De stijging vond plaats in de leeftijdsgroep van 45 jaar en ouder. Dit is ook de enige leeftijdsgroep waar het aantal vrouwen in de beroepsbevolking toeneemt. Het aantal mannelijke leden nam af met bijna 23.000 tot bijna 1,1 miljoen.

Toch boeken de vakbonden nog steeds overwinningen. Jongerentak van de FNV Young and United zorgde er vorig jaar voor dat de leeftijdsgrens van het jeugdloon werd verlaagd van 23 naar 21 jaar. En: zo’n 700.000 uitzendkrachten krijgen na onderhandelingen met de vakbonden vanaf volgende maand betere arbeidsvoorwaarden. Nog een wapenfeit: zelfstandig werkende vrouwen die tussen augustus 2004 en juni 2008 een kind kregen maar geen uitkering ontvingen, krijgen nu een compensatie aangeboden van 5.600 euro per persoon.

Volgens Paul de Beer, hoogleraar arbeidsverhoudingen aan de Universiteit van Amsterdam, wordt het belang van de vakbonden nog weleens onderschat. ,,Veel werknemers weten niet meer precies wat bonden voor hen doen. Ze zijn tevreden en worden beschermd door hun cao. Maar wat vaak vergeten wordt, is dat het de vakbonden waren die voor cao’s hebben gezorgd. Een eeuw lang hebben ze daarvoor strijd geleverd", stelt hij. "Als de vakbonden zouden wegvallen, is het niet zo dat de overheid het wel regelt, zoals mensen vaak denken. Veel rechten die werknemers hebben, zouden een stuk minder vanzelfsprekend worden."

Tekst gaat verder onder de grafiek.

© Infographic AD

Als vakbonden niet meer uitgenodigd worden voor de cao-onderhandeling, leidt dat niet altijd tot een gewenst resultaat voor de werknemer. Werkgeversorganisatie Koninklijke Horeca Nederland wilde in 2014 niet meer om de tafel met de vakbonden, waardoor in de horeca dezelfde cao van april 2014 van kracht bleef. Pas enkele weken geleden is er voor het eerst weer onderhandeld. Aan wie de impasse ook te wijten viel, feit is dat werknemers in deze sector er drie jaar niet op vooruit zijn gegaan.

Onafhankelijk

Volgens De Beer blijft het voor werknemers handig om zich te laten vertegenwoordigen door de vakbond. "Zij hebben ervaren onderhandelaars die weten hoe het werkt." En niet geheel onbelangrijk: vakbonden zijn onafhankelijk. "Volgens de wet moet een nieuwe cao besproken worden met een onafhankelijke partij van werknemers. Nu wordt er soms onderhandeld met de ondernemingsraad, maar die zijn toch minder onafhankelijk dan de vakbond."

Als de vakbonden er nog toe doen, waarom zitten ze dan in zwaar weer? Volgens De Beer zitten ze vast in een vicieuze cirkel. "Om meer leden aan te trekken, moeten ze laten zien dat ze meer voor elkaar krijgen voor hun leden, maar om dat te kunnen, hebben ze weer meer leden nodig. Het is lastig voor bonden om uit die situatie te komen." De daling in het ledenaantal is zelfversterkend. "Werving vindt meestal indirect plaats. Leden van vakbonden zijn vaak gevraagd door collega’s die ook lid zijn. Als de vakbonden kleiner worden, zijn ze minder aanwezig op de werkvloer, waardoor ze minder goed kunnen werven."

Politie

Toch zijn er sectoren waar veel werknemers lid zijn van een vakbond. "Een goed voorbeeld is de politie. Dat heeft enerzijds te maken met actieve werving – nieuwe agenten wordt vaak gevraagd of ze al lid zijn – maar ook met het beroepsprofiel. In deze sector heeft het overgrote deel van de werknemers hetzelfde beroep – politieagent – waardoor de belangen gelijk lopen. In een sector waartoe meer beroepen horen, zoals de dienstverlening, loopt dat soms door elkaar heen. Het is lastiger om iedereen te geven wat hij wil", zegt De Beer. Zo’n tachtig procent van de ruim 60.000 politiemedewerkers is lid van één van de twee grootste politievakbonden. In 2015 werd er na actievoeren een gunstige nieuwe cao bereikt: een loonsverhoging van in totaal 6,5 procent, betere secundaire arbeidsvoorwaarden en een eenmalige uitkering van 1.000 euro.

"Het helpt ook als je in een sector zit waarmee je, door bijvoorbeeld te staken, een grote invloed hebt op de maatschappij", zegt De Beer. "Dat geldt bijvoorbeeld voor de spoorwegen. Je hebt maar een paar machinisten nodig die een trein stilzetten om de boel plat te leggen. Een bond krijgt zo een bepaalde macht die het aantrekkelijk maakt om lid te worden."

Als vakbonden in Nederland groter worden, zou dat lonen voor de werknemers? "Dat verwacht ik wel. Met meer werknemers sta je bij onderhandelingen gewoon sterker. Als bonden meer inkomsten krijgen in de vorm van contributie, hebben ze ook meer middelen om iets te doen voor leden."

Lees alle artikelen op het gebied van werk en carrière op onze Werkt-pagina en meld je aan voor de nieuwsbrief!